NA PRZEMIAN Z KAMIENIA I CEGŁY

Listopad 28th, 2014

Rozwój nowej, odmiennej architektury przyniósł dopiero trzeci okres w starożyt­nych dziejach Indii, zapoczątkowany około VI w. p.n.e., zwłasz­cza czasy panowania dynastii Maurjów (IV—III w.). Z VI w. p.n.e. zachowały się pozostałości obwarowań stolicy królestwa Magadha — miasta Radżgir (w dolinie Gangesu, w dzisiejszym stanie Bihar). Być może pochodzą one z czasów pa­nowania króla Bimbisary. Mur obronny tego miasta zbudowany był z dużych głazów (o wymiarach średnio 98X150 cm), z grub­sza tylko ociosanych, lecz spinanych dla trwałości żelaznymi klamrami. Ten kamienny mur sięgał do wysokości około 3,5 m, nad nim zaś wznosił się mur ułożony na przemian z kamienia i cegły.

BUDOWLE ZNAJDUJĄCE SIĘ ZA MURAMI

Listopad 28th, 2014

Na terenie ujętym jej murami znajdowały się zapewne budowle pałacowe i sakralne, jako że cytadela była niewątpliwie ośrodkiem władzy i administracji wielkiego miasta. Zachowane resztki budowli o powierzchni 170X230 m są za­pewne pozostałościami pałacu. Podobne mury obronne z basztami i bramami oraz wyniesiona na platformie cytadela broniły nieza­wisłego życia mieszkańców Harappy. Około 1500 r. p.n.e. kultura doliny Indusu przestała istnieć. Piękne wielkie miasta zamieniły się w ruinę i nigdy już nie odrodziły się tak wspaniale. Przypuszcza się, że zagładę miastom przyniosły jakieś gwałtowne kataklizmy w rodzaju trzęsienia zie­mi czy wylewów rzek, do których nie dźwignęły się już one z ruin. Miary nieszczęścia dopełniły najazdy Ariów, plemion z Azji Środkowej, które od połowy II tysiąclecia p.n.e. zaczęły nękać żyzne i ludne tereny subkontynentu, a ściślej jego obszary północno-zachodnie, dopóki ich ostatecznie nie opanowały po kil­ku stuleciach. Epoka, która teraz nastąpiła — tzw. okres wedyjski — nie pozostawiła wielu śladów architektury. Prawdopodob­nie były to czasy regresu w tej dziedzinie kultury.

POZOSTAŁOŚCI OBU NAJWIĘKSZYCH MIAST

Listopad 28th, 2014

Najdoskonalsze przykłady zarówno urbanistyki, jak i fortyfi­kacji stanowią pozostałości dwu największych miast omawianej cywilizacji — Mohendżo-Daro i Harappy. W efekcie częstych kataklizmów powodziowych obydwa były kilkakrotnie doszczęt­nie niszczone i na nowo odbudowywane, na ogół z zachowaniem pierwotnego układu przestrzennego. Mohendżo-Daro w II tysiącleciu p.n.e. zamieszkiwało ponad 40 000 ludzi. Miasto zajmowało obszar o powierzchni przekracza­jącej 2,5 km2, otoczony masywnymi murami obronnymi. W ich obrębie znajdowała się ponadto cytadela, na wysokiej czworo­bocznej platformie, o bokach długości 190 i 380 m. Umacniały ją podwójne mury obronne o szerokości 12 m u podstawy, wysokie na blisko 11 m, co wraz z wysokością obmurowanej platformy da­wało łącznie około 25 m. Baszty i obwarowania bramy stanowiły dodatkowe umocnienia cytadeli.

MIASTA I OSADY WIEJSKIE

Listopad 28th, 2014

Zarówno miasta, jak i osady wiejskie były otaczane silnymi murami obronnymi, niekiedy nawet kilkoma pierścieniami mu­rów, z warownymi wrotami i wieżami obserwacyjnymi. Zazwy­czaj nad miastem dominowała jeszcze cytadela, sytuowana na sztucznej, usypanej z ziemi platformie, zajmującej czworobok bokach od kilkudziesięciu do kilkuset metrów, wydźwigniętej na 9 do 15 m. Cytadelę otaczały z reguły podwójne mury obron­ne z warownymi bramami i basztami.Najstarsze osiedla, na przykład w Czanhu-Daro, zajmujące te­ren o powierzchni około 8000 m2, otoczone były murem obron­nym z głazów cyklopicznych, układanych bez zaprawy, a więc podobnie jak w twierdzach hetyckich czy zamkach mykeńskich. Późniejsze nieco, wielkie miasta w dolinie Indusu miały już mu­ry ceglane i to z cegły wypalanej, którą łatwo tu było wyrabiać dzięki obfitości (w tamtych czasach, nie dziś) lasów, a więc drewna do wypalania.

WEDŁUG Z GÓRY OPRACOWANEGO PLANU

Listopad 28th, 2014

Najciekawszym chyba zjawiskiem w kulturze doliny Indusu było zakładanie miast według z góry opracowanego planu. Po­dobnie jak w większości osiedli miejskich starożytnego świata, i tu ulice przecinały się pod kątem prostym. Szerokie (niekiedy do 10 m), wybrukowane, zabudowane-były po obu stronach pięt­rowymi domami z cegły wypalanej, przy czym okna wychodziły na podwórza, a nie ku ulicy, co do dziś jest typowe dla krajów o klimacie gorącym, gdzie mieszkańcy szukają schronienia przed upalnym słońcem. Miasta kultury Harappy miały też — rzecz godna podziwu  doskonałe urządzenia wodociągowe i kanaliza­cyjne, zbiorniki na zapasy wody na czas suszy czy oblężenia, uliczne obmurowane ścieki, instalacje doprowadzające wodę do mieszkań, łaźni, budowli publicznych.

WSPANIAŁA CYWILIZACJA MIEJSKA

Listopad 28th, 2014

Nie wiadomo z całą pewnością, jaki lud był twórcą kultury Harappy. Przypuszczą się jednak na ogół, że byli to Drawidowie; Ta najstarsza kultura Półwyspu Indyjskiego — wspaniała cywili­zacja miejska — obejmowała olbrzymi obszar, od Rupar u stóp Himalajów po Lothal nad Zatoką Kambajską, z centralnym pa­sem w dolinie Indusu. Jej największymi ośrodkami, a w każdym razie najdokładniej przebadanymi — może stolicami państw — były wielkie miasta Harappa i Mohendżo-Daro, dziś na terenie Pakistanu. (Nazwy te są współczesne — nie wiadomo, jak miasta te nazywały się przed prawie pięcioma tysiącami lat; dotychczas nie odczytano pisma ich mieszkańców).